Veel zzp’ers gaan ervan uit dat het met hun situatie goed zit. U heeft een KvK-nummer, u stuurt uw eigen facturen en u heeft een contract waarin staat dat u als zelfstandige werkt. Toch biedt dat u geen enkele zekerheid.
Sinds 2025 handhaaft de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid, en in 2026 is dat toezicht verder aangescherpt. Werkt u feitelijk als werknemer, dan kan uw werkrelatie als een dienstverband worden gezien. Met een aantal ingrijpende gevolgen zoals het, met terugwerkende kracht, verliezen van uw ondernemersstatus en (bijbehorende) fiscale voordelen.
En anders dan vroeger ligt die verantwoordelijkheid niet meer alleen bij uw opdrachtgever. Ook van u wordt verwacht dat u weet hoe uw werkrelatie in elkaar zit. In deze blog leest u wanneer u als zzp’er risico loopt en beoordeelt u met een checklist uw eigen situatie: kan er bij u sprake zijn van schijnzelfstandigheid?
U bent samen verantwoordelijk
In onze vorige blog belichtten wij de kant van de opdrachtgever. Voor u als zzp’er geldt inmiddels dezelfde verantwoordelijkheid. Onder de huidige regels bent u samen met uw opdrachtgever verantwoordelijk voor twee dingen: het juist beoordelen van de werkrelatie en het juridisch goed vastleggen daarvan.
Het gaat daarbij om de vraag: is dit een overeenkomst van opdracht of eigenlijk een dienstverband? U kunt er niet van uitgaan dat uw opdrachtgever dit wel regelt. En wat op papier staat, is niet doorslaggevend. Het draait ook om hoe u in de praktijk samenwerkt.
Wat als uw werkrelatie een dienstverband blijkt?
Beoordeelt de Belastingdienst uw samenwerking als een verkapt dienstverband, dan raakt dat u direct.
U kunt met terugwerkende kracht uw ondernemersstatus verliezen. Daarmee vervallen enerzijds de fiscale voordelen die daarbij horen, zoals de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling. Omdat u daardoor te weinig belasting heeft betaald, kunt u zelf een naheffing krijgen.
Ook betekent dit dat uw opdrachtgever eigenlijk loonbelasting had moeten inhouden en afdragen over de vergoeding die hij aan u betaalde. In plaats daarvan ontving u het volledige bedrag. Als uw opdrachtgever de loonbelasting alsnog moet betalen aan de Belastingdienst, mag uw opdrachtgever het afgedragen bedrag mogelijk op u verhalen. Dit hangt af van de afspraken die u hierover samen maakt.
Blijkt dat uw werkrelatie niet als zelfstandig stand houdt, dan heeft u samen met uw opdrachtgever twee opties.
De eerste is de samenwerking écht zelfstandig inrichten, zowel in de praktijk als op papier. De tweede is de samenwerking omzetten naar een reguliere arbeidsovereenkomst. Dat laatste heeft ook voordelen: u bouwt pensioen op en heeft recht op loondoorbetaling bij ziekte.
Voor de een is dat een geruststelling, voor de ander het einde van het ondernemerschap dat hij voor ogen had. In beide gevallen geldt: u wilt zelf de keuze maken, en niet voor verrassingen komen te staan.
Checklist: wanneer kan sprake zijn van schijnzelfstandigheid?
Gebruik onderstaande vragen om uw eigen situatie in te schatten. Ze gaan over hoe u werkt, niet over wat er in uw contract staat.
Deze punten wijzen op zelfstandigheid:
U bepaalt zelf hoe en wanneer u uw werk doet.
U werkt voor meerdere opdrachtgevers.
U gebruikt uw eigen gereedschap en materialen.
U loopt ondernemersrisico, zoals eigen investeringen en aansprakelijkheid.
U mag en kan zich laten vervangen door iemand anders.
Deze punten wijzen richting een dienstverband / schijnzelfstandigheid:
U werkt langdurig en vrijwel uitsluitend voor dezelfde opdrachtgever.
Uw opdrachtgever bepaalt uw werktijden en hoe u uw werk uitvoert.
U bent verplicht het werk persoonlijk uit te voeren.
U doet hetzelfde werk als de werknemers in loondienst.
Uw tarief lijkt op het loon van een werknemer.
Let wel: deze lijsten zijn niet volledig. De Belastingdienst kijkt naar veel aspecten. Echter, hoe meer punten uit de tweede lijst u herkent, hoe groter de kans dat uw samenwerking als een verkapt dienstverband wordt gezien. Een enkel punt zegt weinig, het gaat om het totaalbeeld.
In onze vorige blog, werkt u met zzp’ers? Zo verkleint u de kans op een boete voor schijnzelfstandigheid, belichten we de kant van de opdrachtgever.
Twijfelt u over uw situatie?
Komt u er zelf niet uit, of wilt u meer zekerheid? Onze juristen beoordelen uw opdrachten en contracten en helpen u om uw zelfstandigheid goed vast te leggen. Zo voorkomt u mogelijk naheffingen en discussies achteraf. Neem vrijblijvend contact met ons op via 055 538 30 86 of juridischezaken@juresta.nl